Halet Çambel'i saygı ve rahmetle anıyoruz!

Halet Çambel, 27 Ağustos 1916'da Berlin'de dünyaya geldi.

Babası, Almanya'da askerî ataşelik görevi yapan ve Atatürk'ün yakın arkadaşlarından Hasan Cemil Bey, annesi dönemin Berlin Büyükelçisi İbrahim Hakkı Paşa'nın kızı Remziye Hanım'dır.

Ortaokul ve liseyi Arnavutköy Amerikan Kız Koleji'nde okudu. Bu okulda, eskrim sporu ile tanıştı ve bu konuda ustalaştı.

Lise öğrenimini tamamladıktan sonra Fransız hükûmetinden aldığı bursla Paris Sorbonne Üniversitesi'nde 3 yıl arkeoloji lisans öğrenimini gördü.

İlk kazı deneyimini 1935 yılında yaşadı. Dr. Kurt Brittel'in başkanı olduğunda Alacahöyük kazısına stajyer olarak katıldı.

Çambel, 1936 Yaz Olimpiyatlarında eskrim dalında Türkiye'yi temsil etti ve Suat Fetgeri Aşeni ile birlikte olimpiyatlara katılan ilk Türk kadın sporcu oldu.

1938 yılında lisans öğrenimini tamamladıktan sonra Sorbonne'da doktora yapmaya başlayan Çambel, 1939 yılının yaz aylarında İstanbul Fransız Arkeoloji Enstitüsü'nün, Dr. Emilie Haspels başkanlığında yürüttüğü Yazılıkaya/Midas şehri kazısına katılmak üzere Türkiye'ye geldi. 

II. Dünya Savaşı sebebiyle Fransa'ya dönemeyince İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde Helmuth Theodor Bossert'in asistanlığını yaptı.

1946 yılında, Dr. Helmuth Theodor Bossert ile yaptığı araştırma gezisi sırasında Karatepe-Arslantaş bölgesini keşfetti. Buradaki kazılar, Hitit hiyerogliflerinin çözülmesinde büyük önem taşıdı.

1952’den itibaren Karatepe kazılarına başkanlık etti ve bölgedeki eserlerin korunması amacıyla bir açık hava müzesi kurulmasına öncülük etti.

1948-1949 yıllarında Yazılıkaya/Midas şehri kazılarında da görev aldı.

Almanya’da Saarbrücken Üniversitesi’nde konuk öğretim üyesi olarak çalıştı ve Türkiye’ye döndüğünde İstanbul Üniversitesi Prehistorya Kürsüsü’nü kurdu.

1964 yılında Çayönü kazılarını başlattı. Bu çalışmalar, insanların avcı-toplayıcılıktan tarıma geçiş sürecinin yaklaşık 8.000 yıl önce bölgede gerçekleştiğine dair önemli kanıtlar ortaya çıkardı.

Güneydoğu Anadolu’daki çeşitli arkeolojik araştırma ve kazılara öncülük etti. Ayrıca Keban Barajı nedeniyle sular altında kalacak alanların arkeolojik açıdan araştırılmasını sağlayan çalışmaları yönetti.

1976’da Arkeometri Ünitesi’nin kurulmasına katkıda bulundu.

2004’te Arnavutköy’deki aile evini Boğaziçi Üniversitesi’ne bağışladı. Yapı, Halet Çambel ve Nail Çakırhan Arkeoloji ve Geleneksel Mimarlık Araştırmaları Merkezi’ne dönüştürülmek üzere restore edildi.

2005’te Prens Claus Ödülü, 2010’da Kültür ve Sanat Büyük Ödülü ile onurlandırıldı.

12 Ocak 2014’te İstanbul’daki evinde hayatını kaybetti.

Gündem Beşiktaş ailesi olarak merhum Halet Çambel'i, doğum gününde saygı ve rahmetle anıyoruz.